- Συνεχίζονται κανονικά οι εργασίες στην Τρόζενα, εντός προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000, χωρίς οποιαδήποτε περιβαλλοντική έγκριση, πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής
- Καμία ανταπόκριση από την Περιβαλλοντική Αρχή σε επανειλημμένα αιτήματα παροχής πρόσβασης του κοινού σε περιβαλλοντική πληροφόρηση
- Απαιτείται σεβασμός στην ισχύουσα νομοθεσία και πάγια νομολογία των δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας από τις καθ’ ύλην αρμόδιες αρχές
Κατόπιν διαπίστωσης της συνέχισης των κατασκευαστικών εργασιών στον εγκαταλελειμμένο οικισμό της κοινότητας Τρόζενα στην επαρχία Λεμεσού, εντός της περιοχής του δικτύου Natura 2000 Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) Χα-Ποτάμι και πλησίον της περιοχής του δικτύου Natura 2000 Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) Χα-Ποτάμι, το Terra Cypria καλεί δημόσια το Τμήμα Περιβάλλοντος να διασφαλίσει την άμεση εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντική πληροφόρηση. Τονίζεται ότι οι μεγάλης κλίμακας προπαρασκευαστικές (χωματουργικές) και κατασκευαστικές (οικοδομικές) εργασίες στην Τρόζενα δεν καλύπτονται από οποιαδήποτε περιβαλλοντική έγκριση, πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής, ενώ η Περιβαλλοντική Αρχή δεν έχει ανταποκριθεί μέχρι σήμερα σε επανειλημμένα αιτήματα παροχής πρόσβασης του κοινού σε περιβαλλοντική πληροφόρηση. Σε αυτά τα πλαίσια, το Terra Cypria τονίζει ότι οι καθ’ ύλην αρμόδιες αρχές οφείλουν να σέβονται και να εφαρμόζουν την ισχύουσα νομοθεσία και την πάγια νομολογία των δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχοντας ως γνώμονα τη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Τον Αύγουστο 2025 υποβλήθηκε μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) για το γενικό χωροταξικό πλάνο ανοικοδόμησης και αναζωογόνησης των εγκαταλελειμμένων οικισμών Τρόζενα-Γεροβάσα. Η μελέτη εξετάστηκε σε συνεδρία της Ad-hoc Επιτροπής για την ΕΟΑ που έγινε στις 10/02/2026, στα πλαίσια της οποίας διαπιστώθηκε η παράνομη έναρξη και διενέργεια μεγάλης κλίμακας χωματουργικών και οικοδομικών εργασιών. Στις 12/02/2026, το Terra Cypria απέστειλε σχετική επιστολή προς το Τμήμα Περιβάλλοντος ζητώντας την υποβολή συμπληρωματικών και διευκρινιστικών στοιχείων. Λόγω της δημοσιότητας που έλαβε το θέμα, κατόπιν σχετικών αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δημοσιευμάτων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το Terra Cypria απέστειλε νέα σχετική επιστολή προς το Τμήμα Περιβάλλοντος στις 08/05/2026.
Μετά από νέα επιτόπια επίσκεψη που πραγματοποίησε το Terra Cypria στην Τρόζενα στις 21/07/2026, διαπιστώθηκε ότι στην περιοχή εξακολουθούν να διεξάγονται κατασκευαστικές εργασίες, τόσο εντός όσο και εκτός των τεμαχίων χωροθέτησης του προτεινόμενου έργου. Τονίζεται επίσης ότι οι αυθαίρετες επεμβάσεις και παράνομες εργασίες διεξάγονται εξ ολοκλήρου εντός της περιοχής του δικτύου Natura 2000 ΖΕΠ Χα-Ποτάμι. Σημειώνεται επίσης ότι οι αυθαίρετες επεμβάσεις και παράνομες εργασίες εμπίπτουν τόσο εντός καθορισμένου Ορίου Ανάπτυξης και συγκεκριμένα Πολεοδομικής Ζώνης Κατοικίας Η1, όσο και εκτός καθορισμένου Ορίου Ανάπτυξης και συγκεκριμένα Πολεοδομικής Ζώνης Προστασίας της Φύσης Ζ1, Πολεοδομικής Ζώνης Προστασίας των Υδάτων Ζ3, καθώς και Πολεοδομικής Ζώνης Προστασίας των Υδάτων και Πολεοδομικού Καθεστώτος Προστατευόμενου Τοπίου Ζ3-ΠΤ (Φαράγγι Τρόζενας-Γεροβάσας).
Δεδομένου ότι το Terra Cypria δεν έλαβε οποιαδήποτε απάντηση από την Περιβαλλοντική Αρχή στις επιστολές ημερομηνίας 12/02/2026 και 08/05/2026, στις 22/07/2026 απέστειλε νέα σχετική επιστολή ζητώντας να ενημερωθεί για τα ακόλουθα:
- Εάν το Τμήμα Περιβάλλοντος προέβη στη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων ή/και ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί της Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Έργα Νόμου του 2018 [Ν. 127(I)/2018] ή/και του περί της Περιβαλλοντικής Ευθύνης όσον αφορά την Πρόληψη και την Αποκατάσταση Περιβαλλοντικής Ζημιάς Νόμου του 2007 [Ν. 189(I)/2007].
- Εάν η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας, ως η καθ’ ύλην αρμόδια αρχή για την προστασία και διαχείριση των περιοχών του δικτύου Natura 2000 που καθορίζονται ως ΖΕΠ για τη διατήρηση των άγριων πτηνών, προέβη στη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων ή/και ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμου του 2003 [Ν. 152(I)/2003].
- Εάν ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λεμεσού, ως η καθ’ ύλην αρμόδια αρχή για την εξέταση των αιτήσεων χορήγησης πολεοδομικών αδειών που έχουν υποβληθεί για το προτεινόμενο έργο ανοικοδόμησης του εγκαταλελειμμένου οικισμού στην Τρόζενα Λεμεσού, προέβη στη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων ή/και ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου του 1972 [Ν. 90/1972] ή/και του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (ΚΕΦ.96).
- Εάν το Τμήμα Περιβάλλοντος προτίθεται να συνεχίσει την εξέταση του προτεινόμενου έργου, λαμβάνοντας ουσιωδώς υπόψη τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου και του Διοικητικού Δικαστηρίου Κύπρου, καθώς και τις σχετικές Γνωματεύσεις της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 23/09/2011, 25/05/2015 και 30/03/2022.
- Εάν το Τμήμα Περιβάλλοντος έχει ετοιμάσει και έχει υποβάλει σχετική έκθεση γεγονότων προς τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, ζητώντας νομική γνωμάτευση για τα πιο πάνω ζητήματα.
Σημειώνεται ότι το αίτημα παροχής περιβαλλοντικής πληροφόρησης στηρίζεται στις διατάξεις του άρθρου 7Α(2)(α) του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και του περί της Δέκατης Ένατης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμου του 2024 [Ν. 171(Ι)/2024], των άρθρων 2(3) και 4(1) της Σύμβασης του Άαρχους και του περί της Σύμβασης του Άαρχους Αναφορικά με την Πρόσβαση στην Πληροφόρηση, τη Δημόσια Συμμετοχή στη Λήψη Αποφάσεων και την Πρόσβαση στη Δικαιοσύνη σε Περιβαλλοντικά Θέματα (Κυρωτικού) Νόμου του 2003 [Ν. 33(III)/2003], καθώς και των άρθρων 2 και 3(1) του περί της Πρόσβασης του Κοινού σε Πληροφορίες που είναι Σχετικές με το Περιβάλλον Νόμου του 2004 [Ν. 119(I)/2004].
Σημειώνεται επίσης ότι, σύμφωνα με την Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ημερομηνίας 03/07/2008, στην υπόθεση C-215/06, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ιρλανδίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν την Οδηγία Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΕΠΕ) «κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις της, λαμβανομένου υπόψη του ουσιώδους σκοπού της», ο οποίος έγκειται «στο να υπόκεινται, πριν από τη χορήγηση άδειας, τα σχέδια που είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ιδίως λόγω της φύσεως, του μεγέθους ή του τόπου πραγματοποιήσεώς τους, σε διαδικασία αιτήσεως άδειας και σε εκτίμηση των επιπτώσεών τους» (σκέψη 49). Υπ’ αυτή την έννοια, δεν επιτρέπεται ειδικό καθεστώς νομιμοποίησης, το οποίο «μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ενθάρρυνση των κυρίων των έργων να παραλείπουν να ελέγξουν αν τα προς εκτέλεση σχέδια πληρούν τα κριτήρια» της Οδηγίας ΕΠΕ και, «ως εκ τούτου, να μην προβαίνουν στις αναγκαίες ενέργειες για τον έλεγχο των επιπτώσεων που έχουν τα σχέδια αυτά στο περιβάλλον και για την προηγούμενη εκτίμηση των επιπτώσεων αυτών». Αυτό είναι αναγκαίο ώστε «κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, η αρμόδια αρχή να λαμβάνει υπόψη όσο το δυνατό πιο έγκαιρα τις επιπτώσεις στο περιβάλλον όλων των τεχνικών διαδικασιών σχεδιασμού και λήψεως αποφάσεων, καθώς σκοπός είναι να αποφεύγεται εξ αρχής η δημιουργία ρυπάνσεων ή οχλήσεων και όχι να καταπολεμούνται οι συνέπειές τους εκ των υστέρων» (σκέψη 58). Σύμφωνα επίσης με την Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ημερομηνίας 03/03/2011, στην υπόθεση C-50/09, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, οι αρμοδιότητες της Περιβαλλοντικής Αρχής και της Πολεοδομικής Αρχής σ’ ένα κράτος μέλος, «όπως και οι κανόνες που διέπουν την άσκησή τους, πρέπει να διασφαλίζουν ότι η εκτίμηση επιπτώσεων στο περιβάλλον θα γίνεται κατά τρόπο πλήρη και εγκαίρως, δηλαδή προ της χορηγήσεως άδειας» (σκέψη 77), με βάση τις διατάξεις της Οδηγίας ΕΠΕ.
Πέραν των πιο πάνω, τονίζεται ότι ο κύριος ενός έργου δεν μπορεί από τη μια να υποβάλλει αίτηση χορήγησης πολεοδομικής άδειας, συνοδευόμενη από τις σχετικές Μελέτες ΕΠΕ ή/και ΕΟΑ, και ταυτόχρονα να προβαίνει στην παράνομη έναρξη προπαρασκευαστικών (χωματουργικών) ή/και οικοδομικών (κατασκευαστικών) εργασιών. Όπως αναφέρεται στην Απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου, ημερομηνίας 26/07/2011, στην υπόθεση 528/2009, Cyprus Limni Resorts & Golfcourses Plc κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, «η ενέργεια των Αιτητών να υποβάλουν την αίτηση για έκδοση σχετικής πολεοδομικής άδειας, χωρίς μέχρι σήμερα να την αποσύρουν, υποστηρίζει τη θέση των Καθ’ ων η αίτηση ότι οι επίδικες εργασίες συνιστούσαν “ανάπτυξη” για την οποία απαιτείτο η έκδοση πολεοδομικής άδειας, με βάση τις πρόνοιες του Νόμου. Η ενέργειά τους να αμφισβητήσουν την κρίση αυτή, συνιστά εκ των υστέρων αποδοκιμασία και έρχεται σε αντίθεση με την αρχή που απαγορεύει την ταυτόχρονη επιδοκιμασία και αποδοκιμασία. Οι Αιτητές δεν μπορούν κατά το δοκούν, από τη μια να συμμετέχουν και να αποδέχονται την ορθότητα μιας διαδικασίας και να αιτούνται την έκδοση μιας διοικητικής πράξης και από την άλλη να αμφισβητούν ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της διαδικασίας αυτής, όταν κρίνουν ότι δεν τους ευνοεί το αποτέλεσμά της. Κατά την κρίση μου, οι Καθ’ ων η αίτηση ορθά προχώρησαν με τη διαδικασία έκδοσης Ειδοποίησης Επιβολής δυνάμει του άρθρου 46 του (περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας) Νόμου, αφού οι Αιτητές όχι μόνο συναίνεσαν, αλλά με την αίτησή τους στην ουσία την προκάλεσαν». Σύμφωνα επίσης με την Απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Κύπρου, ημερομηνίας 04/12/2019, στην υπόθεση 1402/2015, Ιερά Μονή Κύκκου κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, «η αιτήτρια δεν νομιμοποιείται να εγείρει καν ισχυρισμούς περί του παράνομου πράξης στην οποία η ίδια συνέπραξε και με τη συμπεριφορά της αποδέχθηκε ως ενταγμένη στο πολεοδομικό δίκαιο και αιτούμενη, κατόπιν αντιφατικά, παρέκκλιση από αυτό, καθότι τέτοια στάση πληροί το περιεχόμενο της παράλληλης επιδοκιμασίας και αποδοκιμασίας, η οποία δεν είναι αποδεκτή στο διοικητικό δίκαιο».
Καταλήγοντας, το Terra Cypria καλεί το Τμήμα Περιβάλλοντος να προβεί στην άμεση λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων και προβλεπόμενων ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί της Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Έργα Νόμου του 2018 [Ν. 127(I)/2018] και του περί της Περιβαλλοντικής Ευθύνης όσον αφορά την Πρόληψη και την Αποκατάσταση Περιβαλλοντικής Ζημιάς Νόμου του 2007 [Ν. 189(I)/2007]. Παράλληλα, το Terra Cypria καλεί την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας να προβεί στην άμεση λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων και προβλεπόμενων ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμου του 2003 [Ν. 152(I)/2003]. Τέλος, το Terra Cypria καλεί τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού να προβεί στη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων και προβλεπόμενων ενεργειών, με βάση τις πρόνοιες του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου του 1972 [Ν. 90/1972] και του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (ΚΕΦ.96).
