Σύντομη Επισκόπηση Έργου
- Πρώτη επιτόπια, επαληθευμένη απογραφή εμποδίων ποταμών στην Κύπρο
- Πάνω από 100 km ποτάμιου δικτύου χαρτογραφημένα
- Ενίσχυση της συνδεσιμότητας μεταξύ τεσσάρων περιοχών του δικτύου Natura 2000
- Aποκατάσταση της συνδεσιμότητας για το κρισίμως απειλούμενο ευρωπαϊκό χέλι
- Δημιουργία βάσης δεδομένων ελεύθερης πρόσβασης και διαδραστικός χάρτης
- Προοσδιορισμός εμποδίων προτεραιότητας για μελλοντική αφαίρεση
Περιγραφή Έργου
Το έργο Phragmographysis στοχεύει στην αποκατάσταση της συνδεσιμότητας των ποταμών της Κύπρου, με έμφαση τη λεκάνη απορροής του Διαρίζου. Το έργο θα δημιουργήσει την πρώτη βάση δεδομένων στην χώρα που θα είναι ελεύθερης πρόσβασης και επαληθευμένη στο πεδίο. Θα υπάρχει επίσης ψηφιακός χάρτης των εμποδίων του ποταμού. Καταγράφοντας τη θέση, τα χαρακτηριστικά, την κατάσταση, το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις οικολογικές επιπτώσεις αυτών των εμποδίων, το έργο θα εντοπίσει και θα ιεραρχήσει μη απαραίτητα εμπόδια που παρουσιάζουν προοπτικές αποκατάστασης, τα οποία θα μπορούσαν να αφαιρεθούν ώστε να αποκατασταθούν οι φυσικές διεργασίες των ποταμών και να βελτιωθεί η οικολογική συνδεσιμότητα.
Το έργο χρηματοδοτείται από το Open Rivers Programme και υλοποιείται από το Frederick Research Center σε συνεργασία με την Terra Cypria .
Γιατί Είναι Σημαντικό Αυτό το Έργο
Σε όλη την Ευρώπη, χιλιάδες μικρές τεχνητές κατασκευές , όπως υπόγειοι οχετοί, μικροί υδατοφράχτες, γέφυρες και χαμηλά αναχώματα, κατακερματίζουν τα ποτάμια συστήματα, διαταράζουν τη μεταφορά ιζήματος, αλλοιώνουν τη φυσική ροή, υποβαθμίζουν την ποιότητα των ενδιαιτήματων και εμποδίζουν τη μετακίνηση υδρόβιων ειδών. Στην Κύπρο, πολλά από αυτά τα εμπόδια δεν έχουν καταγραφεί, καθώς τα υπάρχοντα δεδομένα βασίζονται κυρίως σε χαρτογραφικές εκτιμήσεις γραφείου που συχνά παραλείπουν μικρότερες κατασκευές.
Καλύπτοντας αυτό το κενό γνώσης, το έργο θα δώσει τα απαραίτητα στοιχεία για την υποστήριξη μελλοντικών δράσεων αφαίρεσης εμποδίων και αποκατάστασης ποταμών. Αυτές οι δράσεις μπορούν να βοηθήσουν στην επανασύνδεση των ενδιαιτημάτων για το κρισίμως απειλούμενο Ευρωπαϊκό Χέλι (Anguilla αnguilla), στη βελτίωση της λειτουργίας του οικοσυστήματος και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας εντός τεσσάρων προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000 που βρίσκονται στη λεκάνη απορροής του Διαρίζου.
Το έργο θα προσφέρει επίσης στις εθνικές αρχές αξιόπιστα δεδομένα πεδίου, τα οποία υποστηρίζουν την εφαρμογή της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα της ΕΕ και του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης , ο οποίος περιλαμβάνει στόχο αποκατάστασης 25,000 km ελεύθερης ροής ποταμών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Αναλυτική Περιγραφή Έργου
Το έργο θα δημιουργήσει την πρώτη βάση δεδομένων (αρχείο) ανοικτής πρόσβασης, επαληθευμένη στο πεδίο, για τα διαμήκη ποτάμια εμπόδια εντός της λεκάνης απορροής του Διαρίζου. Ένα σταθμισμένο πλαίσιο ιεράρχησης θα αξιολογεί τα εμπόδια με βάση τα οικολογικά και υδρομορφολογικά οφέλη, την τεχνική σκοπιμότητα, την κοινωνική αποδοχή, τους νομικούς περιορισμούς, το κόστος και τους πιθανούς κινδύνους. Η διαδικασία θα καταλήξει σε μια λίστα τουλάχιστον πέντε υποψήφιων εμποδίων για μελλοντικές δράσεις αποκατάστασης.
Από αυτή τη λίστα, ένα ή δύο εμπόδια προτεραιότητας θα επιλεγούν για λεπτομερή αξιολόγηση και προετοιμασία μιας μελλοντικής αίτησης αφαίρεσης εμποδίου στο πλαίσιο του Open Rivers Programme ORP‑A2 .
Δραστηριότητες Έργου
- Προπαρασκευαστική Φάση: Ανάπτυξη πρωτοκόλλων έρευνας, δημιουργία της βάσης δεδομένων και της ιστοσελίδας του έργου, χαρτογράφηση των εμπλεκόμενων φορέων (stakeholders) και συγκέντρωση των υφιστάμενων οικολογικών πληροφοριών.
- Απογραφή Εμποδίων Ποταμών: Επιτόπιες έρευνες σε περισσότερα από 100 km του ποτάμιου δικτύου του Διαρίζου για χαρτογράφηση και αξιολόγηση εμποδίων και των οικολογικών τους επιπτώσεων.
- Εμπλοκή και Διαβούλευση Ενδιαφερομένων Μερών: Διαβούλευση με τις τοπικές κοινότητες, τις αρχές και τους χρήστες των ποταμών για αξιολόγηση της χρησιμότητας των εμποδίων και υποστήριξη μελλοντικών δράσεων αποκατάστασης.
- Ιεράρχηση Εμποδίων και Δημοσίευση Βάσης Δεδομένων: Δημοσίευση της πρώτης βάσης δεδομένων ελεύθερης πρόσβασης και επαληθευμένης στο πεδίο για τα ποτάμια εμπόδια στην Κύπρο και εφαρμογή του συστήματος προτεραιότητας για τον εντοπισμό ευκαιριών αποκατάστασης.
- Σχεδιασμός Αποκατάστασης και Διάχυση Αποτελεσμάτων: Επιλογή εμποδίων προτεραιότητας για μελλοντική αφαίρεση, προετοιμασία αίτησης ORP‑A2 και διάχυση των αποτελεσμάτων του έργου στους εμπλεκόμενους φορείς και στο ευρύ κοινό.
Στοιχεία Έργου
- Κωδικός Έργου: 2026-12-8352026-12-835
- Διάρκεια: 03/2026 – 02/2027 (12 μήνες)
- Επικεφαλής Εταίρος: Frederick Research Center (FRC‑NCU)
- Συνεργαζόμενος Εταίρος: Terra Cypria (TC)
Το έργο Phragmographysis χρηματοδοτείται από το Open Rivers Programme. Το European Open Rivers Programme είναι ένας ολλανδικός οργανισμός παροχής χορηγιών, αφιερωμένος στην αποκατάσταση ποταμών. Το πρόγραμμα αυτό προσφέρει χορηγίες για την υποστήριξη έργων που οδηγούν στην απομάκρυνση μικρών φραγμάτων και στην αποκατάσταση της ροής των ποταμών και της βιοποικιλότητας. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Arcadia .
Περισσότερες πληροφορίες: https://openrivers.eu/