Ο Ακάμας, μία από τις σημαντικότερες περιοχές Natura 2000 της Κύπρου, βρίσκεται εδώ και σχεδόν δυόμιση χρόνια σε μια κατάσταση ανοιχτού εργοταξίου και αδράνειας, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται αλλά δεν εφαρμόζονται, οι παραβιάσεις διαπιστώνονται αλλά δεν έχουν συνέπειες και οι δεσμεύσεις του Κράτους παραμένουν ανεκπλήρωτες.
Το Σχέδιο Αειφόρου Ανάπτυξης Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα δημιουργήθηκε για να διασφαλίσει την ισορροπία μεταξύ προστασίας της φύσης και διαχείρισης της επισκεψιμότητας στην περιοχή, μέσω σαφών, νομικά δεσμευτικών περιβαλλοντικών όρων και αυστηρών διαδικασιών, οι οποίοι είχαν τεθεί μέσω της περιβαλλοντικής αξιολόγησης και αδειοδότησης του Σχεδίου. Στην πράξη, όμως, το ίδιο το κράτος αποτυγχάνει να εφαρμόσει τους κανόνες που έχει θέσει.
Τον Οκτώβριο του 2023, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κατήγγειλαν σοβαρές παραβιάσεις στα έργα της Φάσης Α του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης ΕΔΠ Ακάμα από το Τμήμα Δασών, γεγονός που οδήγησε στη διακοπή των εργασιών μετά από παρέμβαση του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας. Από εκείνο το σημείο και μετά, αντί για ουσιαστική διόρθωση των προηγούμενων λαθών και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς που έγινε, ακολούθησε μια περίοδος παρατεταμένης ακινησίας και υπεκφυγής.
Το Υπουργικό Συμβούλιο εξέδωσε δύο σαφείς αποφάσεις, στις 20 Δεκεμβρίου 2023 και στις 19 Μαρτίου 2024, εγκρίνοντας «την προώθηση των απαραίτητων ενεργειών για την υλοποίηση μέτρων για τη βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του έργου που αφορά στη Φάση Α του Οδικού Δικτύου Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα», και «τη συνέχιση της διαδικασίας επαναξιολόγησης, μέχρι τον Ιούνιο 2024, για τις υποδομές των κόμβων υποδομών διαχείρισης και τα υπόλοιπα έργα και λειτουργίες του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης του Εθνικού Δασικού Πάρκου Ακάμα». Μέχρι σήμερα, καμία από αυτές τις δεσμεύσεις δεν έχει υλοποιηθεί.
Την ίδια στιγμή, τρεις διοικητικές και μία πειθαρχική έρευνα διεξήχθησαν για να εξετάσουν τις παραβιάσεις και να εντοπίσουν ευθύνες. Καμία δεν έχει δημοσιοποιηθεί, παρά τις διαβεβαιώσεις της αρμόδιας Υπουργού για διαφάνεια και λογοδοσία, και καμία ευθύνη δεν έχει αποδοθεί.
Από τα μέσα του 2024 μέχρι σήμερα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν αποστείλει σειρά επιστολών προς την Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, ζητώντας απαντήσεις για την πρόοδο, τα χρονοδιαγράμματα και την εφαρμογή των αποφάσεων. Δεν έχει δοθεί ούτε μία απάντηση μέχρι σήμερα. Η σιωπή αυτή δεν μπορεί πλέον να εκληφθεί ως απλή καθυστέρηση.
Για σχεδόν δύο χρόνια, τα αρμόδια τμήματα υποδεικνύουν την ανάγκη εφαρμογής των περιβαλλοντικών όρων και των αποφάσεων, χωρίς καμία ουσιαστική ανταπόκριση. Το Τμήμα Δασών αγνοεί συστηματικά τις θέσεις και τις υποδείξεις των υπόλοιπων αρμόδιων αρχών, ενώ συνεχίζει να προωθεί έργα κατά παράβαση των νομικά δεσμευτικών όρων των περιβαλλοντικών γνωματεύσεων. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί ο δρόμος Λουτρά Αφροδίτης – Φοντάνα Αμορόζα, όπου αντί για τον προβλεπόμενο και συμφωνημένο περιορισμό της πρόσβασης, το Τμήμα Δασών έχει υποβάλει αίτηση για περαιτέρω παρεμβάσεις βελτίωσης και διαπλατύνσεις, με προσχηματικές δικαιολογίες.
Το αποτέλεσμα είναι ένας Ακάμας που παραμένει ανοικτό εργοτάξιο, με αυξανόμενες πιέσεις σε προστατευόμενες περιοχές, με ήδη υφιστάμενα αλλά και νέα παράνομα αναψυκτήρια να λειτουργούν κανονικά, συνεχιζόμενη περιβαλλοντική υποβάθμιση και πλήρη απουσία ουσιαστικής διαχείρισης, χωρίς διατάγματα προστασίας της φύσης και χωρίς κανόνες λειτουργίας του πάρκου, κάτι που οι αρμόδιες αρχές είχαν υποσχεθεί και δεσμευτεί ότι θα ήταν σε εφαρμογή μέχρι τα τέλη του 2024.
Με κοινή επιστολή ημερομηνίας 16 Μαρτίου 2026, οι οργανώσεις Terra Cypria, BirdLife Cyprus και Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου καλούν την Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος να εξασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων και των περιβαλλοντικών όρων, να διασφαλίσει ότι το Τμήμα Δασών τηρεί τους κανόνες και τους όρους, να προχωρήσει την ολοκληρωμένη επαναξιολόγηση του Σχεδίου, να μεριμνήσει για διαφάνεια και πλήρη ενημέρωση και να λάβει άμεσα μέτρα για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και του αποτυπώματος από την υλοποίηση του Σχεδίου.
Η ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση στον Ακάμα βαραίνει πρωτίστως το Τμήμα Δασών, το οποίο αρνείται προκλητικά την εναρμόνιση του Σχεδίου με τους νομικά δεσμευτικούς όρους της Περιβαλλοντικής Αρχής. Την ευθύνη όμως, όλων των καθυστερήσεων και το γεγονός ότι ο Ακάμας παραμένει ανοιχτό εργοτάξιο, την φέρει το Υπουργείο, το οποίο ούτε επιτυγχάνει ούτε διασφαλίζει την συμμόρφωση του Τμήματος Δασών, την εφαρμογή και επιβολή όλων των αποφάσεων, αλλά και την απόδοση ευθυνών, με αποτέλεσμα την επανάληψη των ίδιων λαθών.
