Βρυξέλλες, 4 Νοεμβρίου 2026 – Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο αναθεώρησης των Οδηγιών της ΕΕ για τα Πτηνά και τους Οικοτόπους και, κατ’ επέκταση, του δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura 2000, μέσα από το Πρόγραμμα Εργασίας της για το 2027 [1]. Η εξέλιξη αυτή έρχεται παρά το γεγονός ότι τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της αξιολόγησης ανθεκτικότητας («stress test») που διενεργεί η ίδια η Επιτροπή καταδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη νομοθεσία χρειάζεται αποτελεσματική εφαρμογή και όχι ενδεχόμενη αναθεώρηση. Ο συνασπισμός #HandsOffNature, στον οποίο συμμετέχουν το WWF EU, το BirdLife Europe, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος (EEB) και το ClientEarth, καταδικάζει έντονα την ανακοίνωση.
Το Πρόγραμμα Εργασίας αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των Οδηγιών, γεγονός που θα μπορούσε να ανατρέψει δεκαετίες προόδου στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και να αγνοήσει τα επιστημονικά δεδομένα που συγκεντρώνει η ίδια η Επιτροπή στο πλαίσιο της εν εξελίξει αξιολόγησης. Η ανακοίνωση αποτελεί προσβολή προς τους 1,25 εκατομμύρια πολίτες που υπέγραψαν το ψήφισμα #HandsOffNature [2], εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην αναθεώρηση της νομοθεσίας. Παράλληλα, συνιστά σπατάλη χρόνου και δημόσιων πόρων, οι οποίοι θα έπρεπε να αξιοποιηθούν για την ουσιαστική εφαρμογή και επιβολή αυτών των ζωτικής σημασίας μέτρων προστασίας.
Λίγο μετά την παρουσίαση της «δέσμης μέτρων για την ανθεκτικότητα» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οποιαδήποτε αποδυνάμωση της νομοθεσίας για την προστασία της φύσης θα ερχόταν σε άμεση αντίθεση με τον στόχο της ΕΕ για ενίσχυση της ικανότητάς της να προσαρμόζεται στην κλιματική αλλαγή. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν, επομένως, αντιφατική και απαράδεκτη. Η φύση αποτελεί την ισχυρότερη άμυνα της Ευρώπης απέναντι στις κλιματικές καταστροφές και η αποδυνάμωση της προστασίας της θα αύξανε τους κινδύνους από τη ρύπανση, τους καύσωνες, τις πλημμύρες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, προειδοποιεί ο συνασπισμός.
«Η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν φαίνεται να έχει υποκύψει στις πολιτικές πιέσεις του εθνικού της κόμματος και ισχυρών ομάδων συμφερόντων. Πρόκειται για πολιτική επιλογή και όχι για μια απόφαση που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη», δήλωσε εκπρόσωπος του συνασπισμού.
«Παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις από κράτη μέλη της ΕΕ, επιστήμονες, επιχειρήσεις και 1,25 εκατομμύρια πολίτες, ανοίγει τον δρόμο για μια γενικευμένη επίθεση κατά της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία της φύσης. Η κατάργηση μέτρων προστασίας εν μέσω της κλιματικής κρίσης και της κρίσης της βιοποικιλότητας αποτελεί μια απερίσκεπτη, δαπανηρή και βαθιά ανεύθυνη επιλογή».
Η ανακοίνωση γίνεται ενώ η διαδικασία συλλογής και αξιολόγησης στοιχείων από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της αξιολόγησης ανθεκτικότητας («stress test») των Οδηγιών για τα Πτηνά και τους Οικοτόπους, βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Τα προκαταρκτικά ευρήματα υποδεικνύουν την ανάγκη για καλύτερη εφαρμογή, επαρκή χρηματοδότηση και αποτελεσματικότερη επιβολή των Οδηγιών, και όχι για νομοθετική αναθεώρηση. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και η σαφής πλειοψηφία των ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων επιστημόνων και εκπροσώπων της βιομηχανίας, κατά τον διάλογο για την εφαρμογή της νομοθεσίας που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο.
Ο συνασπισμός καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ολοκληρώσει τη συγκεκριμένη διαδικασία αξιολόγησης και να επικεντρωθεί στην πλήρη εφαρμογή και χρηματοδότηση των Οδηγιών στην πράξη, αντί να προχωρήσει στην επανεξέτασή τους.
Επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, έχουν προειδοποιήσει ότι η επανεξέταση των Οδηγιών θα δημιουργήσει νομική αβεβαιότητα, θα αυξήσει τον κίνδυνο δικαστικών προσφυγών και θα καθυστερήσει τις επενδύσεις που χρειάζεται η Ευρώπη. Η ανακοίνωση προκάλεσε επίσης άμεσες αντιδράσεις από αρκετά κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ουγγαρία, το Λουξεμβούργο και η Ισπανία.
Το Πρόγραμμα Εργασίας της Επιτροπής αναφέρει επίσης ότι η επικείμενη πρωτοβουλία για το νερό ενδέχεται να περιλαμβάνει νομοθετική πρόταση. Ο συνασπισμός τονίζει ότι οποιαδήποτε τέτοια πρόταση πρέπει να βασίζεται στην υφιστάμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα, η οποία πρέπει να παραμείνει αμετάβλητη. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στη φυσική συγκράτηση των υδάτων, μέσα από την προστασία, τη βιώσιμη διαχείριση και την αποκατάσταση υγροτόπων, πλημμυρικών πεδιάδων, δασών και λιμνών.
Η απόφαση έρχεται επίσης σε αντίθεση με τις πρόσφατες δεσμεύσεις της ΕΕ κατά τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιοποικιλότητα (COP17), όπου επαναβεβαίωσε τη δέσμευσή της να επιταχύνει την παγκόσμια δράση για την προστασία της βιοποικιλότητας. Η αποδυνάμωση της περιβαλλοντικής προστασίας στο εσωτερικό της ΕΕ θα υπονόμευε σοβαρά την αξιοπιστία της Ευρώπης στη διεθνή σκηνή και θα έθετε σε κίνδυνο την ικανότητά της να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που μόλις επαναβεβαίωσε.