Το Terra Cypria – Το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος τονίζει ότι η αποστράγγιση της Λίμνης Παραλιμνίου, η οποία ξεκίνησε την περασμένη Τρίτη, 11/05/2026, μέσω της αφαίρεσης του αναχώματος που συγκρατούσε το νερό και της διάνοιξης του καναλιού που οδηγεί το νερό στη θάλασσα, επιφέρει αναπόφευκτα σημαντικές και αρνητικές επιπτώσεις στους στόχους διατήρησης και στην ακεραιότητα της περιοχής του δικτύου Natura 2000.
Η απόφαση για την αποστράγγιση της Λίμνης Παραλιμνίου, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος από τον Δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας, λόγω επίκλησης της αύξησης των κουνουπιών και της υψηλής αλατότητας του υδροφορέα, λήφθηκε με τη σύμφωνη γνώμη των συναρμόδιων αρχών για την προστασία και διαχείριση της περιοχής του δικτύου Natura 2000. Ωστόσο, η απόφαση αυτή καταστρατηγεί τις πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας και είναι παράτυπη, καθότι λήφθηκε χωρίς να έχουν τηρηθεί οι νενομισμένες διαδικασίες και χωρίς διαφάνεια, επαρκή αιτιολόγηση και επιστημονική τεκμηρίωση.
Η Λίμνη Παραλιμνίου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς υγροτόπους της Κύπρου και έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 λόγω της ιδιαίτερης οικολογικής της αξίας. Στην Ειδική Ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας Λίμνη Παραλιμνίου απαντώνται σημαντικοί και προστατευόμενοι τύποι φυσικών οικοτόπων, ενώ παράλληλα στην περιοχή διαβιούν σημαντικά και προστατευόμενα είδη άγριας πανίδας και πτηνοπανίδας.
Η Λίμνη Παραλιμνίου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους του ενδημικού είδους του Κυπριακού Νερόφιδου (Natrix natrix cypriaca), το οποίο αποτελεί είδος προτεραιότητας και χαρακτηρισμού της περιοχής του δικτύου Natura 2000. Δεδομένου ότι η περίοδος αναπαραγωγής του είδους ξεκινά στα τέλη της άνοιξης, η παρουσία νερού και κατάλληλων μίκρο-ενδιαιτημάτων τη συγκεκριμένη περίοδο είναι κρίσιμη για την επιβίωση του.
Επιπλέον, η Λίμνη Παραλιμνίου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους για υδρόβια και παρυδάτια είδη πουλιών που φωλιάζουν στην Κύπρο, όπως η Πελλοκατερίνα (Vanellus spinosus), ο Καλαμοκαννάς (Himantopus himantopus) και το Νανοπλουμίδι (Charadrius alexandrinus), τα οποία επίσης αποτελούν είδη προτεραιότητας και χαρακτηρισμού της περιοχής του δικτύου Natura 2000. Δεδομένου ότι τα είδη αυτά φωλιάζουν και αναπαράγονται στην περιοχή από τα μέσα Μαρτίου μέχρι τις αρχές Ιουλίου, κυρίως σε ρηχά νερά και στις λασπώδεις παρυφές της Λίμνης Παραλιμνίου, η διατήρηση του υδατικού ισοζυγίου και της παρουσίας νερού είναι επίσης κρίσιμη για την εκκόλαψη των αυγών και την επιβίωση των νεοσσών τους.
Οποιεσδήποτε απότομες αλλαγές στη στάθμη του νερού στα μέσα της περιόδου φωλεοποίησης και αναπαραγωγής των ειδών άγριας πανίδας και πτηνοπανίδας, μπορούν να οδηγήσουν σε εγκατάλειψη και απώλεια φωλιών και ενδιαιτημάτων, ενώ η ύπαρξη νερού γύρω από τις φωλιές προστατεύει τα πουλιά από θηρευτές, όπως αλεπούδες, γάτες και σκύλους.
Η αποστράγγιση της Λίμνης Παραλιμνίου στα μέσα Μαΐου δεν στηρίζεται σε μία επιστημονικά τεκμηριωμένη μελέτη διαχείρισης του υδατικού ισοζυγίου, καταστρατηγεί τις πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας και είναι παράτυπη, ενώ παράλληλα η απόφαση φαίνεται να έχει ληφθεί χωρίς να τηρούνται οι νενομισμένες διαδικασίες. Η αποστράγγιση της Λίμνης Παραλιμνίου, με επίκληση της αύξησης των κουνουπιών και της υψηλής αλατότητας του υδροφορέα δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά από οποιαδήποτε σχετική μελέτη ή/και περιβαλλοντική έγκριση. Αντιθέτως, οι απότομες αλλαγές στη στάθμη του νερού και στο υδατικό ισοζύγιο της Λίμνης Παραλιμνίου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πιέσεις και απειλές για τα αντικείμενα προστασίας (είδη και ενδιαιτήματα χαρακτηρισμού), τους στόχους διατήρησης και την ακεραιότητα της περιοχής του δικτύου Natura 2000, όπως ρητά αναφέρεται στα Τυποποιημένα Έντυπα Δεδομένων και στα Διαχειριστικά Σχέδια της προστατευόμενης περιοχής.
Όσον αφορά τις πρόνοιες της ισχύουσας νομοθεσίας, και σύμφωνα με:
- Το άρθρο 21 του περί Προστασίας και Διαχείρισης της Φύσης και της Άγριας Ζωής Νόμου, μεταξύ άλλων, απαγορεύεται, η εκ προθέσεως παρενόχληση ειδών άγριας πανίδας κοινοτικού ενδιαφέροντος κατά την περίοδο αναπαραγωγής, καθώς και η πρόκληση οποιασδήποτε βλάβης, καταστροφής ή/και διατάραξης των τόπων αναπαραγωγής τους.
- Το άρθρο 8 του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμου, μεταξύ άλλων, απαγορεύεται η εκ προθέσεως καταστροφή και βλάβη των φωλιών και των αυγών άγριων πτηνών κοινοτικού ενδιαφέροντος, καθώς και η εκ προθέσεως ενόχληση τους, ιδιαίτερα κατά την περίοδο αναπαραγωγής και κατά την περίοδο εξάρτησης των νεοσσών από τους γονείς.
- Τον περί Προστασίας και Διαχείρισης της Φύσης και της Άγριας Ζωής (Μέτρα Προτεραιότητας για την Ειδική Ζώνη Διατήρησης «Λίμνη Παραλιμνίου – CY3000008» Διάταγμα του 2015 (ΚΔΠ 137/2015), τα μέτρα προτεραιότητας για την περιοχή, μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης και των ενδιαιτημάτων του Κυπριακού Νερόφιδου, τη διατήρηση των πληθυσμών των αμφίβιων που αποτελούν βασική τροφική πηγή του Κυπριακού Νερόφιδου, τη διατήρηση των ενδιαιτημάτων των ειδών πτηνοπανίδας που απαντώνται στην περιοχή σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, ώστε να διασφαλίζεται η παρουσία και η διαβίωση τους, τη διατήρηση και βελτίωση της κατάστασης των υδατικών πόρων και υγροτοπικού οικοσυστήματος της περιοχής, καθώς και τον περιορισμό και την απαγόρευση ενεργειών, οχλήσεων και δραστηριοτήτων εντός της περιοχής, οι οποίες ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε αυτήν, με στόχο την αποφυγή της υποβάθμισης των φυσικών οικοτόπων και των ενδιαιτημάτων των ειδών.
- Τον περί Προστασίας και Διαχείρισης της Φύσης και της Άγριας Ζωής (Διαχείριση και Προστασία της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης «Λίμνη Παραλιμνίου – CY3000008») Διάταγμα του 2022, μεταξύ άλλων, απαγορεύεται η εκτροπή, άντληση ή/και απόληψη νερού από τη λίμνη, τα λιμνία, τα κανάλια ή/και τον ποταμό, η αποστράγγιση της λίμνης με τη χρήση του ανοιχτού καναλιού αποστράγγισης στο βόρειο μέρος της περιοχής, η καταστροφή, βλάβη ή/και διατάραξη ή/και υποβάθμιση των οικοτόπων, η εκ προθέσεως καταστροφή αυγών ή/και όχληση νεογνών των ειδών πανίδας που απαντούν στην περιοχή, καθώς και η βλάβη, καταστροφή ή/και διατάραξη των τόπων αναπαραγωγής των ειδών πανίδας και πτηνοπανίδας της περιοχής.
Πέραν των πιο πάνω, επισημαίνεται ότι το αίτημα της αποστράγγισης της Λίμνης Παραλιμνίου δεν έχει υποβληθεί σε Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (Δέουσα Εκτίμηση) για τις επιπτώσεις της συγκεκριμένης δραστηριότητας στους στόχους διατήρησης και στην ακεραιότητας της προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000. Επιπλέον, δεν έχει δημοσιευτεί οποιαδήποτε σχετική μελέτη και δεν έχει εκδοθεί οποιαδήποτε σχετική έγκριση, η οποία να αιτιολογεί και να τεκμηριώνει επαρκώς τον ισχυρισμό ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν πρόκειται να έχει σημαντικές και αρνητικές επιπτώσεις στους στόχους διατήρησης και στην ακεραιότητα της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης και Ζώνης Ειδικής Προστασίας Λίμνη Παραλιμνίου.
Με βάση τα πιο πάνω, το Terra Cypria ζητά¨
- τον άμεσο τερματισμό της αποστράγγισης της Λίμνης Παραλιμνίου,
- την ολοκλήρωση και εφαρμογή των εισηγήσεων της υδρολογικής μελέτης που θα καθορίσει το απαιτούμενο υδατικό ισοζύγιο της Λίμνης Παραλιμνίου,
- τη σύσταση Διαχειριστικής Επιτροπής για τη Λίμνη Παραλιμνίου, η οποία θα λαμβάνει αποφάσεις στη βάση επιστημονικών δεδομένων και της υδρολογικής μελέτης για να διαχειρίζεται το υδατικό ισοζύγιο, καθώς και
- την ορθή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και την πλήρη τήρηση των νενομισμένων διαδικασιών.
Σε αντίθετη περίπτωση, το Terra Cypria προειδοποιεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ενδέχεται να βρεθεί και πάλι αντιμέτωπη με τον κίνδυνο νέας παραπομπής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνέχεια προηγούμενης καταδικαστικής απόφασης, ημερομηνίας 15/03/2012, στην υπόθεση C-340/10, λόγω της ανεπαρκούς προστασίας της Λίμνης Παραλιμνίου, της ανοχής δραστηριοτήτων που θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο τα οικολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, της μη λήψης των αναγκαίων μέτρων προστασίας του ενδημικού είδους του Κυπριακού Νερόφιδου, καθώς και της μη θέσπισης και μη εφαρμογής ενός καθεστώτος αυστηρής προστασίας του είδους.
